Người dân xứ Huế luôn tự hào được sống trên mảnh đất có giá trị về lịch sử, văn hóa. Tuy nhiên, trong những năm qua, nhiều di tích lịch sử đang bị xâm hại. Một trong số đó có thành cổ Hóa Châu...

Tan hoang di tích

Theo chỉ dẫn của ông Nguyễn Quang Hòa, trưởng thôn Thành Trung, xã Quảng An, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế, chúng tôi đến được khu vực mà trước đây vốn là thành Hóa Châu. Quan sát một cách kỹ lưỡng, chúng tôi nhận thấy, thành Hóa Châu có 2 vòng thành (thành ngoại có chu vi chiều dài là 5km, thành nội có diện tích khoảng 2km2). Tuy nhiên cho đến nay, những dấu tích của 2 vòng thành không còn là bao, có chăng chỉ còn lại những vết tích đáng chú ý như: Một phiến đá lớn mà trên bề mặt có dấu vết điêu khắc của người Chăm, bia ký thời Nguyễn... Đặc biệt, người dân làng Thành Trung vẫn còn đang lưu giữ một bức tượng nữ thần Visnu có chiều cao khoảng 1m (một trong ba vị thần tối cao của văn hóa Ấn Độ).

Người dân địa phương tiếp tục chôn cất lăng mộ trên thành

Theo ông Hòa, do tác động của tự nhiên, những biến cố lịch sử và đặc biệt do sự xâm hại của người dân nơi đây nên thành Hóa Châu đến nay đã bị biến dạng hoàn toàn.

Ngành chức năng nói gì?

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề trên, ông Phan Đinh Toan, cán bộ phụ trách văn hóa - thông tin xã Quảng An cho biết: “Do thành Hóa Châu chưa được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp nào nên chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn trong việc khoanh vùng cũng như bảo quản, quản lý”. Cũng theo ông Toan thì: Năm 1997, Viện Khảo cổ học Việt Nam đã phối hợp với Bảo tàng Lịch sử & Cách mạng tỉnh Thừa Thiên-Huế tổ chức đào hố khai quật và tiến hành nghiên cứu di tích thành Hóa Châu. Đoàn nghiên cứu đã có kết quả: Thành Hóa Châu hiện đang tồn tại 3 tầng văn hóa: Chăm, Trần, Lê và Nguyễn. Từ kết quả đó, chúng tôi đã làm đơn đề nghị các cấp công nhận thành Hóa Châu là một di tích lịch sử văn hóa.

Đợi mãi đến ngày 3/10/2006 vừa qua, UBND huyện Quảng Điền mới gửi tờ trình về việc cho lập hồ sơ di tích thành Hóa Châu để đề nghị Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận thành Hóa Châu là một di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Ngoài ra, UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế cũng đã có công văn giao cho Sở VH-TT  tỉnh chỉ đạo Bảo tàng Lịch sử & Cách mạng Thừa Thiên- Huế phối hợp với UBND huyện Quảng Điền lập hồ sơ khoa học theo di tích thành Hóa Châu đang có.

Tuy nhiên, theo ông Ngô Minh Thuấn, Quyền phó Trưởng phòng Bảo tồn di tích thuộc Bảo tàng Lịch sử & Cách mạng Thừa Thiên-Huế: Thành cổ Hóa Châu hiện nay đã bị tàn phá một cách quá nặng nề, kinh phí không có nên việc bảo tồn rất khó. Vì lẽ đó, hiện nay chúng tôi mới chỉ triển khai kế hoạch chọn một số điểm tiêu biểu của thành Hóa Châu để lập hồ sơ di tích và cũng trình UBND tỉnh xếp hạng di tích thành Hóa Châu là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh lấy tên gọi là thị tứ Hóa Châu”.